Verzadigde vetten - de grote boosdoeners?

Volgens de gevestigde bronnen wel.  ‘Zo min mogelijk verzadigd vet’ staat er bijvoorbeeld op de website van de Nederlandse Hartstichting. 

In mijn vorige blog schreef ik over het gemanipuleer van de delicate onverzadigde plantaardige oliën in de voedingsindustrie. Zuivere plantaardige olie oxideert makkelijk, oftewel wordt ranzig. Gemanipuleerd zijn ze makkelijk als vet te gebruiken in allerlei voedingsmiddelen, en nog lang houdbaar ook. Denk maar aan de vetten in bijvoorbeeld brood, koek, beschuit, vele smaakmakers, soepen, pizza’s en natuurlijk ook de margarine waar ik al eerder over schreef. Op de verpakking staat vaak ‘plantaardige vet’, ‘plantaardige olie’ of ‘gehydrogeneerd vet’.  De meest gebruikte soort is soja-olie.

Deze gemanipuleerde vetten en oliën zijn schadelijk voor de mens en veroorzaken vrije radicalen in het lichaam die na langdurig gebruik kan leiden tot o.a. verstopte aderen (samen met geraffineerde koolhydraten en suikerconsumptie).  Deze gemanipuleerde vetten bevatten vaak transvetten wat niet altijd op de verpakking wordt vermeld. Overigens komen transvetten ook voor in dierlijke producten maar deze natuurlijke transvetten zijn niet schadelijk voor de gezondheid (American Journal of Clinical Nutrition

http://asn-cdn-remembers.s3.amazonaws.com/d488cd3f794fa9c20f4384126c8dc02e.pdf).

Classificatie van vetten:

Verzadigde vetten zijn triglyceriden waarvan elke beschikbare koolstofmolecuul verzadigd is met zuurstofmoleculen. Dit maakt de vet stabiel en vast van vorm bij kamertemperatuur. Ze komen vooral voor in dierlijke vetten en tropische olie zoals kokosnoot olie. 

Enkelvoudige onverzadigde vetten hebben 1 dubbele binding(scheikundig) en zijn redelijk stabiel. Voorbeelden zijn olijfolie, macadamia noten, hazelnoten, pecannoten, avocado.

Meervoudige onverzadigde vetten hebben meerdere dubbele bindingen(scheikundig), kunnen makkelijk oxideren (ranzig worden) en zijn niet stabiel. De 2 soorten die we het meest in onze voeding vinden zijn de omega-3 en de omega-6 vetten. Ze zijn essentieel omdat ons lichaam deze vetzuren niet kan vervaardigen. Ze komen bijvoorbeeld voor in Braziliaanse noten, sesamzaad, zonnebloempitten, pijnboompitten. 

Verzadigde vetten spelen een belangrijke rol in het lichaam. Maar liefst 50 procent van onze cel membranen bestaan uit verzadigd vet. Dus het zou vreemd zijn als ze louter ongezond zouden zijn. Als we ons beperken tot de verzadigde vetten, dan horen we in elk geval te noemen:

Short Chain Fatty Acids (SCFA); verzadigde vetzuren met korte ketens die bijvoorbeeld in echte boter voorkomen. Deze vetzuren bevorderen de werking van het immuunsysteem en hebben een antibacteriële werking in de darmen.

Medium Chain Fatty Acids (MCFA); verzadigde vetzuren met middellange ketens die bijvoorbeeld in kokosnoot olie veel voorkomt. Deze vetten worden in tegenstelling tot andere vetten direct opgenomen in het bloed en hebben geen gal nodig voor vertering. Ook sporters gebruiken deze soort vet (als MCT olie) omdat ze direct veel energie leveren. Ze worden door de lever omgezet in ketolichamen. Recentelijk kwam ik een heel interessant artikel tegen van een arts waarin staat dat deze MCFA’s als een alternatieve energie bron kunnen dienen bij mensen die bijvoorbeeld aan Alzheimer leiden ( http://www.coconutketones.com/whatifcure.pdf).  Wanneer de hersenen geen glucose tot hun beschikking hebben als brandstof kunnen ze wel gebruik maken van ketolichamen. Op deze manier zouden veel mensen met neurologische aandoeningen profijt kunnen hebben van het dagelijks consumeren van MCFA’s.

Voor haar website ga naar http://www.coconutketones.com/biography.html.

Overigens is het zo dat elke vet die we consumeren altijd een combinatie van soorten vet is. Een voorbeeld van de vet samenstelling van 100 gram gestoomde zalm:  Verzadigd 2 gram, Enkelvoudig onverzadigd 4.7 gram, Meervoudig onverzadigd 3.3 gram, Trans 0 (boek: McCance and Widdowson’s - The composition of Foods).

Voor wat betreft de kwaliteit van dierlijke producten maakt het zeker uit of het biologisch is of niet, wat het dier eet (gras-gevoerde koeien) en dat geldt zowel voor vlees, eieren als zuivelprodukten. 

We hebben dus verschillende soorten vetten nodig in bepaalde hoeveelheden waaronder dus ook verzadigde vetten.  Het lijkt er zelfs op dat bepaalde soorten verzadigd vet zelfs heel goed voor iemand kan zijn zoals blijkt uit het voorbeeld van de MCFA’s. Zeker is het verstandig om zoveel mogelijk de gemanipuleerde vetten te vermijden. 

Hoeveel vet goed of slecht voor je is kan ook niet los gezien worden van bijvoorbeeld hoe actief je bent en verschilt van persoon tot persoon. Maar als je alle verzadigde vetten mijdt, zou je jezelf misschien weleens te kort kunnen doen. 

Suiker

Natuurlijk is dit een belangrijk onderwerp als we het over gezonde voeding hebben en de meeste mensen weten ook wel dat suiker niet goed voor je is.

Suiker is één van de belangrijkste oorzaken van veel chronische ziektes en niet het eten van vet zoals ‘deskundigen’ ons dat vaak doen voorspiegelen. Maar over vet praat ik in een ander blog....... Consumptie van suiker draagt onder andere bij aan het ontstaan van hart- en vaatziektes, diabetes en kanker. Suiker veroorzaakt chronische ontstekingsreacties in het lichaam en zorgt voor snellere veroudering inclusief rimpels. Wetenschappers zijn er inmiddels achter dat plaque-vorming zoals bij ‘aderverkalking’ het resultaat is van een chronisch ontstekings-mechanisme (inflammation).

Wat kunnen we zeggen over suiker?

Suiker is half glucose en half fructose en het levert ons 4 calorieën per gram. Suiker bevat geen voedingsstoffen dus zijn feitelijk ‘lege’ calorieën. Te veel suiker op een dag betekent dat er minder voedsel word genuttigd wat wel voedingsrijk is en hierdoor kunnen tekorten ontstaan aan bepaalde nutriënten. 

Suiker is een geraffineerd produkt en het draagt bij aan tandbederf. Suiker heeft een negatieve invloed op het bloedsuiker niveau en kan moeheid, lusteloosheid, geïrriteerdheid of ander negatief gedrag veroorzaken.  Suiker stimuleert de produktie van insuline die er voor moet zorgen dat de suiker weer zo snel mogelijk uit het bloed gehaald word.  Meer suiker consumptie betekent steeds opnieuw zin in suiker. Het is een verslavende substantie maar gelukkig is het mogelijk om daar vanaf te komen.

De verborgen bronnen van suiker.

Als je grip wilt gaan krijgen op de consumptie van suiker kun je beginnen met het lezen van de labels op de verpakkingen. Je zult verbaasd staan waar het allemaal in zit; van ontbijtgranen tot tomatensaus. En let ook op vleeswaren; bijna allen bevatten suiker. Er worden allerlei namen gebruikt voor suiker waardoor het niet altijd direct helder is dat het om suiker gaat. Deze website van de Universiteit van Wageningen  http://www.food-info.net/nl/products/sugar/types.htm geeft je een volledige lijst van suiker benamingen. 

Let vooral op High Fructose Corn Syrup (HFCS) ook genoemd Glucosestroop,  Fructosestroop, Glucosesiroop en Fructosesiroop. Dit is een samengesteld suiker met een hoog fructose bestanddeel, die nog schadelijker is dan gewone suiker. Omdat deze suiker goedkoper is dan normale suikers vindt je het in heel veel produkten; van brood tot snoep. 

Consumptie van HFCS draagt bij tot overgewicht en ‘vet rond de middel’ en 

het onderdrukt het verzadigingsgevoel doordat het bepaalde hormonen die daar mee te maken hebben niet stimuleert. 

Maar we hebben suiker toch ook nodig?

Jazeker, glucose is de energie bron waarop ons lichaam werkt en vooral onze hersenen gebruiken daar veel van. En als wij een gezonde hoeveelheid groenten en fruit op een dag eten dan krijgen we daar meer dan genoeg van binnen. Plus de vezels, vitaminen, mineralen, enzymen en de vele fytochemicaliën.

In een volgend blog wat tips over hoe je suiker consumptie kunt verminderen.